Τα στερεότυπα των γενεών, όπως η ξαναζεσταμένη πίτσα, καίγονται πιο γρήγορα στις άκρες. Για πρώτη φορά στην ιστορία, το εργατικό δυναμικό αποτελείται από πέντε γενιές υπαλλήλων. Ποτέ πριν δεν έχει εκπροσωπηθεί στον χώρο εργασίας τόσο ευρύ φάσμα απόψεων και εμπειριών.
Και ποια ομάδα δέχεται το μεγαλύτερο βάρος της προκατάληψης;
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του AARP, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού στις ΗΠΑ για άτομα άνω των 50 ετών, περισσότερο από το 40% των εργαζομένων άνω των 40 δηλώνουν ότι έχουν βιώσει ηλικιακή διάκριση στην εργασία τους τα τελευταία τρία χρόνια. Αυτός είναι ένας ανησυχητικός αριθμός, αν σκεφτούμε τον ρυθμό με τον οποίο αυξάνεται το μεγαλύτερο σε ηλικία εργατικό δυναμικό.
Ακολουθούν πέντε συχνοί μύθοι για τους μεγαλύτερους εργαζόμενους που απλώς δεν ισχύουν. Η αποδόμησή τους θα σας πείσει ότι τα στερεότυπα ανήκουν εκεί που πρέπει: στον κάδο απορριμμάτων.
Μύθος Νο 1: Δεν έχουν δημιουργικότητα
Παρόλο που αγαπάμε να λατρεύουμε τα «παιδιά-θαύματα», η ιστορία είναι γεμάτη από «όψιμους ανθούς», των οποίων η δημιουργικότητα μας χάρισε τα πάντα – από αναγεννησιακούς πίνακες μέχρι αριστουργήματα της τζαζ και τη θεωρία της εξέλιξης.
«Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι η δημιουργικότητα συνδέεται αποκλειστικά με τη νεότητα, αλλά στην πραγματικότητα εξαρτάται από το είδος της δημιουργικότητας», λέει ο Bruce Weinberg, καθηγητής οικονομικών στο Ohio State University και κύριος συγγραφέας μελέτης του 2019 που ανέλυσε 31 βραβευμένους με Νόμπελ καθώς και διάσημους ζωγράφους, συγγραφείς, ποιητές και επιστήμονες.
Η μελέτη έδειξε ότι υπάρχουν δύο τύποι δημιουργικότητας που μπορούν να ανθίσουν σε διαφορετικά στάδια της καριέρας. Η μία εμφανίζεται γρήγορα και σβήνει το ίδιο γρήγορα, ενώ η άλλη βασίζεται σε μια πιο αργή διαδικασία παρατήρησης και βελτίωσης. Αυτή η δεύτερη ομάδα καινοτόμων, οι λεγόμενοι «πειραματιστές», συνήθως παράγουν το καλύτερο έργο τους γύρω στα 50.
Μύθος Νο 2: Είναι κατσούφηδες
Παρά την ερμηνεία του Paul Giamatti στην ταινία The Holdovers, οι μεγαλύτεροι άνθρωποι δεν είναι από τη φύση τους πιο γκρινιάρηδες από οποιαδήποτε άλλη ομάδα. Είναι ένα φθαρμένο επιχείρημα που δεν υποστηρίζεται επιστημονικά.
Στην πραγματικότητα, «οι μεγαλύτεροι σε ηλικία τείνουν να είναι πιο ευτυχισμένοι από τον γενικό πληθυσμό», λέει η Heidi Kay White, καθηγήτρια ιατρικής στο τμήμα γηριατρικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Duke.
Η έρευνα δείχνει ότι όσο περισσότερα κεράκια έχει η τούρτα γενεθλίων, τόσο πιο θετική είναι η διάθεση – ένα φαινόμενο γνωστό ως «Εφέ Θετικότητας», όπου οι καλές αναμνήσεις εκτοπίζουν τις αρνητικές, που επηρεάζουν περισσότερο τους νεότερους.
Αυτές οι θετικές δονήσεις μεταφέρονται και στον χώρο εργασίας. Σύμφωνα με έρευνα του Pew Research Center το 2023, οι μεγαλύτεροι εργαζόμενοι είναι πιο ικανοποιημένοι με τη δουλειά τους σε σύγκριση με τους νεότερους. Το 55% των εργαζομένων ηλικίας 50–64 και το 67% των εργαζομένων άνω των 65 δηλώνουν ότι είναι πολύ ή εξαιρετικά ικανοποιημένοι με την εργασία τους. Το ποσοστό αυτό πέφτει στο 44% για εργαζομένους ηλικίας 18–29.
Μύθος Νο 3: Είναι λιγότερο παραγωγικοί
Μια νέα αναφορά από το Center for Retirement Research του Boston College αποκάλυψε ότι οι μεγαλύτεροι εργαζόμενοι είναι εξίσου παραγωγικοί με τους νεότερους και παίζουν κρίσιμο ρόλο στην επιτυχία πολλών εταιρειών.
Αυτό βγάζει νόημα αν σταματήσουμε να μετράμε χρόνια γέννησης και αρχίσουμε να υπολογίζουμε όλα όσα φέρνουν οι μεγαλύτεροι υπάλληλοι, όπως εμπειρία, χρήσιμα κοινωνικά δίκτυα και οργανωτική αφοσίωση.
Έχει αποδειχθεί ότι οι μεγαλύτεροι εργαζόμενοι ξεπερνούν τους νεότερους συναδέλφους τους σε πολλούς βασικούς τομείς απόδοσης. Μια γνωστή διεθνής μελέτη διαπίστωσε ότι ενήλικες ηλικίας 65–80 ετών απέδωσαν πιο σταθερά σε τεστ γνωστικών ικανοτήτων, ταχύτητας αντίληψης και επεισοδιακής μνήμης από ενήλικες 20–31 ετών.
«Κάθε πτυχή της επαγγελματικής απόδοσης βελτιώνεται με την ηλικία», δήλωσε ο Peter Cappelli, καθηγητής διοίκησης στο Wharton School of Business. «Η αντίθεση ανάμεσα στην ανώτερη απόδοση των μεγαλύτερων εργαζομένων και τη διάκριση εις βάρος τους στον χώρο εργασίας απλά δεν έχει λογική.»
Μύθος Νο 4: Δεν τα καταφέρνουν με την τεχνολογία
Αυτό είναι το συμπέρασμα που βγαίνει αν ψάξει κανείς στοιχεία ότι οι μεγαλύτεροι εργαζόμενοι αντιστέκονται στη νέα τεχνολογία. Στην πραγματικότητα, οι έμπειροι υπάλληλοι συχνά μαθαίνουν πιο γρήγορα και προσαρμόζονται πιο εύκολα στις ταχέως μεταβαλλόμενες τεχνολογίες.
Μελέτη του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας έδειξε ότι οι μεγαλύτεροι προγραμματιστές λογισμικού έχουν πλεονέκτημα έναντι των νεότερων συναδέλφων τους χάρη στην ικανότητά τους να ενσωματώνουν νέες πληροφορίες σε μια ήδη υπάρχουσα βάση γνώσεων.
«Πιστεύουμε ότι αν είσαι εξοικειωμένος με τις παλαιότερες τεχνολογίες, μπορείς να κατανοήσεις καλύτερα τις νέες», δήλωσε ο συν-συγγραφέας της μελέτης Emerson Murphy-Hill.
Αυτό το στερεότυπο είναι ιδιαίτερα επιβλαβές σε περιβάλλοντα εκπαίδευσης. Ένα πείραμα έδειξε ότι εκπαιδευτές που πίστευαν ότι το άτομο είναι μεγαλύτερης ηλικίας είχαν χαμηλότερες προσδοκίες και παρείχαν χειρότερη εκπαίδευση.
Μύθος Νο 5: Είναι πολύ ακριβοί
Είναι αλήθεια ότι τα γκρίζα μαλλιά μπορεί να κοστίσουν περισσότερα σε μια εταιρεία, ειδικά αν πρόκειται για δύσκολες θέσεις ηγεσίας. Αλλά οι έρευνες δείχνουν ότι η απασχόληση εργαζομένων άνω των 50 προκαλεί ελάχιστη αύξηση στο κόστος εργασίας.
Ένας λόγος: όλο και περισσότερες εταιρείες βασίζουν την αμοιβή εν μέρει στην απόδοση και όχι αποκλειστικά στην αρχαιότητα. Άλλος λόγος: παραμονή. Οι μεγαλύτεροι εργαζόμενοι τείνουν να παραμένουν περισσότερο σε μια δουλειά σε σχέση με τους νεότερους, εξοικονομώντας έτσι στην εταιρεία μεγάλα ποσά από προσλήψεις και εκπαίδευση νέων υπαλλήλων.
Ίσως όμως το πιο ισχυρό επιχειρηματικό επιχείρημα για την προσέλκυση ταλέντων 50+ είναι ότι πρόκειται για την πιο αφοσιωμένη ομάδα στο εργατικό δυναμικό. Μια εμβληματική μελέτη του AARP διαπίστωσε ότι το 65% των υπαλλήλων 55 ετών και άνω θεωρούνται «αφοσιωμένοι» στη δουλειά τους, ενώ στους νεότερους το ποσοστό είναι 58–60%.
Φαίνεται μικρό ποσοστό μέχρι να γίνουν οι υπολογισμοί. Η μελέτη αναφέρει ότι μια αύξηση μόλις 5% στην αφοσίωση των εργαζομένων μπορεί να επιφέρει 3% αύξηση στα έσοδα. Δηλαδή, μια εταιρεία με έσοδα 5 δισ. δολάρια θα μπορούσε να αυξήσει τα κέρδη της κατά 150 εκατ. δολάρια με μόνο 5% αύξηση στην αφοσίωση.
Φυσικά, αυτοί είναι απλώς αριθμοί. Δεν λένε όλη την ιστορία. Το ίδιο ισχύει και για την ηλικία.