Nauka nie ma wieku

W społeczeństwie istnieje błędne przekonanie, że ze sztucznej inteligencji korzystają wyłącznie młodzi ludzie. Jednak podczas warsztatów skierowanych do starszego pokolenia naszego społeczeństwa upewniłam się, że wcale tak nie jest. Już na etapie omawiania podstaw obsługi smartfona podeszła do mnie pewna pani, prosząc o pomoc w komunikacji z ChatGPT. Kiedy w końcu dotarliśmy do warsztatu poświęconego SI, byłam miło zaskoczona tym, ilu uczestników miało już doświadczenie z narzędziami SI, zwłaszcza z generatywną SI, taką jak ChatGPT czy Gemini.

Te obserwacje są dla mnie symbolem – SI nie jest już „czymś dla młodych geniuszy z Ameryki”. To narzędzie, które może ułatwić, wzbogacić i nieco uprzyjemnić życie każdemu, bez względu na wiek.

AI jako narzędzie, a nie zagrożenie

Sztuczna inteligencja (SI) to nie robot, który chce nami rządzić, ani „mózg”, który wie wszystko. To technologia, która potrafi bardzo szybko przetwarzać ogromne ilości informacji i na ich podstawie tworzyć teksty, obrazy i wiele innych treści.

Dla seniorów SI może być pomocnikiem w codziennych sytuacjach, na przykład:

• zaproponować przepis na podstawie tego, co jest w lodówce,
• przetłumaczyć artykuł o zdrowiu z języka angielskiego,
• streścić długiego e-maila, aby wiedzieć, co jest najważniejsze.

Kiedy używamy SI rozsądnie, jest ona jak cierpliwy asystent, który nigdy się nie męczy.

Myślenie krytyczne – nasza cyfrowa odporność

W erze internetu znalezienie informacji nie jest problemem. Problemem jest rozpoznanie, które z nich są prawdziwe. Myślenie krytyczne działa tu jak szczepionka przeciwko manipulacji.

Trzy proste pytania, aby zweryfikować wiadomość:

1. Kto jest źródłem? (Czy to wiarygodny portal czy anonimowa strona?)
2. Kiedy to napisano? (Niektóre „szokujące wiadomości” mają 10 lat.)
3. Kto na tym korzysta? (Zwróć uwagę, kto chce cię przestraszyć lub rozzłościć.)

I tu SI może się przydać – potrafi szybko sprawdzić fakty lub wyszukać, czy dana wiadomość została potwierdzona.

Dezinformacja – stary trik w nowej odsłonie

Pamiętacie „sprawdzone przepisy” lub listy łańcuszkowe mówiące: „jeśli nie wyślesz tego do 10 osób, spotka cię nieszczęście”?

Dziś te stare triki mają nowocześniejszą formę – na przykład fałszywe filmy wideo, które wyglądają tak, jakby znana osoba mówiła coś, czego nigdy nie powiedziała (tzw. deepfake). Seniorzy są częstym celem, ponieważ manipulatorzy liczą na to, że poruszą tematy związane z rodziną, zdrowiem lub nostalgią.

Zasada numer 1: Jeśli wiadomość wywołuje silne emocje (strach, gniew, poczucie pilności), należy się zatrzymać i ją zweryfikować.

Ciekawość to najlepsza ochrona

Bycie ciekawym i chętnym do próbowania nowych rzeczy to najlepsze wyposażenie do poruszania się po cyfrowym świecie. Jak powiedział B. B. King: „Piękno nauki polega na tym, że nikt nie może ci jej odebrać.” Dlatego korzystaj z tego, co oferuje SI.

Moje wyzwanie dla ciebie: Dziś otwórz narzędzie SI i zapytaj je o coś, co cię interesuje – może to być przepis, pomysł na wycieczkę lub krótki wiersz. Następnie podziel się wynikiem z przyjaciółmi lub rodziną.